Ο σύγχρονος πόλεμος αλλάζει πιο γρήγορα από όσο προλαβαίνουν να προσαρμοστούν οι στρατοί.
Τα άρματα μάχης δεν εξαφανίστηκαν.
Το πυροβολικό δεν έγινε άχρηστο.
Οι μεγάλες μονάδες εξακολουθούν να έχουν σημασία.
Όμως η μαζική παρουσία UAV στην πρώτη γραμμή έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο κινείται, επιτίθεται και επιβιώνει ένας στρατός.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη μεταβολή των τελευταίων δεκαετιών.
Το πεδίο της μάχης έχει γεμίσει μάτια
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα των drones δεν είναι μόνο ότι μπορούν να χτυπήσουν.
Είναι ότι μπορούν να βλέπουν διαρκώς.
Αυτό κάνει εξαιρετικά δύσκολη τη συγκέντρωση μεγάλων σχηματισμών χωρίς να γίνουν αντιληπτοί.
Και από τη στιγμή που εντοπιστούν, μπορούν να ακολουθήσουν drones καμικάζι, πυροβολικό, πύραυλοι ή άλλα μέσα ακριβείας.
Η διαφάνεια του πεδίου μάχης είναι πλέον τόσο μεγάλη, ώστε πολλές από τις κλασικές τακτικές του 20ού αιώνα χρειάζονται πλήρη αναθεώρηση.
Τα «drones που περιμένουν» αλλάζουν το παιχνίδι
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της νέας πραγματικότητας είναι η χρήση drones που μπορούν να παραμένουν κρυμμένα ή αδρανή κοντά στην περιοχή επιχειρήσεων και να ενεργοποιούνται όταν εμφανιστεί στόχος.Αυτό σημαίνει ότι ένα άρμα ή ένα όχημα δεν κινδυνεύει μόνο όταν πετά κάποιο UAV από πάνω του.
Μπορεί να υπάρχει ήδη ένα drone σε θέση αναμονής.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ανατρεπτική:
το πεδίο της μάχης μπορεί να είναι γεμάτο όπλα που περιμένουν να ξυπνήσουν.
Από τον στρατιώτη στον χειριστή
Η επόμενη μεγάλη αλλαγή αφορά τον ίδιο τον άνθρωπο.Όσο περισσότερα συστήματα μάχης γίνονται τηλεχειριζόμενα ή αυτόνομα, τόσο περισσότερο μετατοπίζεται ο ρόλος του στρατιώτη.
Ο άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται όλο και πιο μακριά από το σημείο της σύγκρουσης.
Αντί να πολεμά μέσα σε ένα όχημα, μπορεί να χειρίζεται μια πλατφόρμα από απόσταση.
Αντί να πραγματοποιεί αναγνώριση με φυσική παρουσία, μπορεί να χρησιμοποιεί αισθητήρες και UAV.
Και όσο η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται, το ερώτημα είναι αν ο άνθρωπος θα παραμείνει ο άμεσος χειριστής ή θα γίνει περισσότερο επόπτης αυτόνομων συστημάτων.
Οι ειδικές δυνάμεις μπορεί να αποκτήσουν νέο ρόλο
Σε ένα τέτοιο μοντέλο πολέμου, οι μεγάλες μάζες πεζικού ίσως χάσουν μέρος της σημασίας τους.Αντίθετα, μικρές, εξαιρετικά εκπαιδευμένες μονάδες μπορεί να γίνουν ακόμη πιο κρίσιμες.
Όχι απαραίτητα επειδή θα εκτελούν τις ίδιες αποστολές με σήμερα.
Αλλά επειδή θα μπορούν να λειτουργούν ως κόμβοι ανθρώπινης απόφασης μέσα σε ένα δίκτυο μη επανδρωμένων συστημάτων.
Μικρές μονάδες στο έδαφος.
Μεγάλος αριθμός drones στον αέρα.
Αυτόνομα οχήματα.
Δίκτυα αισθητήρων.
Και τεχνητή νοημοσύνη που συνδέει όλα αυτά τα στοιχεία.
Οι υποδομές γίνονται ο πραγματικός στόχος
Ο σύγχρονος πόλεμος δεν χρειάζεται πάντα να καταστρέψει έναν στρατό για να παραλύσει ένα κράτος.
Μπορεί να πλήξει την ηλεκτρική ενέργεια.
Τις επικοινωνίες.
Τα logistics.
Τις μεταφορές.
Τα data centers.
Τις γραμμές υψηλής τάσης.
Και εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη αλλαγή.
Οι υποδομές μπορεί να αποκτήσουν μεγαλύτερη στρατηγική αξία από πολλές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Ένας σταθμός παραγωγής ενέργειας μπορεί να προστατευθεί.
Μια γραμμή μεταφοράς όμως που εκτείνεται για εκατοντάδες χιλιόμετρα είναι πολύ πιο δύσκολο να προστατευθεί σε όλο το μήκος της.
Και όσο περισσότερα κρίσιμα συστήματα εξαρτώνται από ηλεκτρική ενέργεια και ψηφιακά δίκτυα, τόσο πιο ευάλωτη γίνεται μια σύγχρονη κοινωνία.
Ο πόλεμος γίνεται φθηνότερος – και αυτό είναι το πιο επικίνδυνο
Τα παραδοσιακά οπλικά συστήματα είναι ακριβά.
Ένα μαχητικό αεροσκάφος κοστίζει δεκάδες εκατομμύρια.
Ένας πύραυλος μπορεί να κοστίζει εκατοντάδες χιλιάδες ή και εκατομμύρια.
Ένα drone, όμως, μπορεί να κατασκευαστεί πολύ φθηνότερα.
Και αυτό αλλάζει όλη την οικονομία του πολέμου.
Όταν ένα φθηνό σύστημα μπορεί να καταστρέψει έναν ακριβό στόχο, το πλεονέκτημα δεν βρίσκεται πάντα σε εκείνον που έχει το μεγαλύτερο οπλοστάσιο.
Βρίσκεται σε εκείνον που μπορεί να παράγει, να προσαρμόζει και να αντικαθιστά συστήματα πιο γρήγορα.
Οι τεράστιοι στρατοί μπορεί να πάψουν να είναι απαραίτητοι
Ο 20ός αιώνας βασίστηκε στη μαζική κινητοποίηση.Εκατομμύρια στρατιώτες.
Τεράστιες γραμμές ανεφοδιασμού.
Ατελείωτες ποσότητες πυρομαχικών.
Ο 21ος αιώνας μπορεί να κινηθεί προς μια διαφορετική κατεύθυνση.
Λιγότεροι άνθρωποι.
Περισσότεροι αισθητήρες.
Περισσότερα drones.
Περισσότερη αυτοματοποίηση.
Περισσότερη ακρίβεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μεγάλοι στρατοί θα εξαφανιστούν.
Σημαίνει όμως ότι η αριθμητική υπεροχή μπορεί να μην έχει πλέον την ίδια αξία που είχε στο παρελθόν.
Ένας «Τρίτος Παγκόσμιος» χωρίς πυρηνικά;
Η πιο ακραία εκτίμηση είναι ότι ένας μελλοντικός παγκόσμιος πόλεμος θα μπορούσε να διεξαχθεί χωρίς άμεση πυρηνική σύγκρουση μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Αντί για αυτό, θα μπορούσε να πάρει τη μορφή πολλών ταυτόχρονων περιφερειακών πολέμων, όπου μεγάλες δυνάμεις θα υποστηρίζουν συμμάχους και εταίρους χωρίς να συγκρούονται απευθείας.
Πόλεμοι δι’ αντιπροσώπων.
Drones.
Κυβερνοεπιθέσεις.
Πλήγματα σε υποδομές.
Οικονομικός πόλεμος.
Και συνεχής ανταγωνισμός κάτω από την πυρηνική ομπρέλα.
Αυτό το σενάριο παραμένει υποθετικό.
Αλλά η κατεύθυνση της στρατιωτικής τεχνολογίας δείχνει ότι ο πόλεμος γίνεται όλο και περισσότερο δικτυωμένος, αυτοματοποιημένος και κατανεμημένος.
Το μεγαλύτερο λάθος θα ήταν να περιμένουμε τον προηγούμενο πόλεμο
Η ιστορία έχει δείξει πολλές φορές ότι οι στρατοί συχνά προετοιμάζονται για τον πόλεμο που ήδη πέρασε.
Το ίδιο λάθος μπορεί να επαναληφθεί και σήμερα.
Όποιος πιστεύει ότι η επόμενη μεγάλη σύγκρουση θα κριθεί αποκλειστικά από άρματα, πυροβολικό και μαζικές επιθέσεις μπορεί να διαβάζει λάθος την εποχή.
Γιατί η πραγματική επανάσταση δεν βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο όπλο.
Βρίσκεται στον συνδυασμό τεχνητής νοημοσύνης, αυτόνομων συστημάτων, φθηνών drones, αισθητήρων και δικτύων δεδομένων.
Και αν αυτή η μετάβαση ολοκληρωθεί, ο επόμενος μεγάλος πόλεμος μπορεί να μην μοιάζει καθόλου με όσα έχουμε συνηθίσει.
Μπορεί να μην τον κερδίσει ο στρατός με τα περισσότερα άρματα. Μπορεί να τον κερδίσει εκείνος που θα έχει τα περισσότερα μάτια, τους περισσότερους αλγόριθμους και τα φθηνότερα ρομπότ.
Σχόλια αναγνωστών